Vernieuwingsplan ARTIS wint NRP Gulden Feniks 2026!

De Gulden Feniks

De NRP Gulden Feniks is een nationale prijs voor renovatie en transformatie van de gebouwde omgeving, bedoeld om successen en inzichten actief te delen. Oftewel een prijs om van te leren. Het Nationaal Renovatie Platform (NRP) richt zich op de bestaande gebouwde omgeving. Het vastgoed van de toekomst staat er immers al. De grote maatschappelijke uitdagingen die daarbij horen, vragen om een gezamenlijke en integrale aanpak.

Wij bedanken de NRP voor deze erkenning en feliciteren ARTIS van harte met de prijs: het is een erkenning vanuit het veld voor de door ARTIS ingezette vernieuwing. Samen met ARTIS werken we de komende graag verder door aan de vernieuwing van ARTIS in onder meer de Achtertuin en het Entreegebied.

Humuslaag

We bedanken ARTIS voor het in ons gestelde vertrouwen en voor de wijze waarop zij haar rol als opdrachtgever invult en de grote rol die zij ons, en de andere ontwerpers die bij ARTIS betrokken zijn, in de vernieuwing van ARTIS geeft. Ook gaat een woord van dank uit naar diegenen op wiens schouders wij staan: de vernieuwing van ARTIS is immers al ingezet door de vorige ARTIS-directeur Haig Balian en zijn in dit verband belangrijkste adviseurs Erik de Jong en Michael van Gessel wiens inzet essentieel is geweest in het op gang brengen van de transformatie van ARTIS en het realiseren van een groot kwaliteitsbesef. Het is de humuslaag waarop de huidige transformatie groeit en bloeit.

We bedanken ook onze vele samenwerkingspartners in deze en onze oud-medewerkers Josje Hoeflsoot en Yuka Yoshida voor hun bijdrage aan de vernieuwing van ARTIS en daarmee aan dit succes.

Uit het juryrapport

“De jury is diep onder de indruk van de wijze waarop ARTIS haar strategische langetermijnvisie vertaalt naar tastbare, ruimtelijke kwaliteit op het terrein. Het is bewonderenswaardig hoe lang en consistent het team en de dierentuin al met deze vernieuwing bezig zijn. Tijdens het projectbezoek werd het succes van deze aanpak direct tastbaar; een wandeling door het park maakt het resultaat meteen duidelijk. Het landschapsontwerp fungeert hier­bij als de grote aanjager van de vernieuwing.”

NRP-jury: “Het project geldt als voorbeeldstellend voor hoe een organisatie vanuit een uitgezoomd totaalbeeld en met een langetermijnvisie op allerlei fronten tegelijk het goede kan doen. ARTIS slaagt erin om de biodiversiteit te vergroten, monumenten te renoveren en deels te herbestemmen, en de buitenruimte klimaatadaptief te maken, met een scherp oog voor het behoud van cultureel erfgoed. De organisatie toont aan dat erfgoed echt als wezenlijk onderdeel bij het park hoort. Tegelijkertijd durft de directie maat­schappelijke vragen te stellen en te beantwoorden: wat moeten we met de stad en wat moeten we met de dieren? Deze stappen dagen de traditionele definitie van een dierentuin uit; door fysieke barrières te slechten positioneert ARTIS zich niet langer als een attractie achter muren, maar als een open, maatschappelijk plat­form midden in de Amsterdamse samenleving.”

NRP-jury: “ARTIS speelt in op maatschappelijke behoeften door strategische delen van het park open te stellen voor de stad, zoals het Artis­plein. Aan de ‘achterkant’ van het park is de buitenruimte onlangs getransformeerd tot het nieuwe Salmplein met een verkoelende fontein. Op termijn kan ook dit plein publiek toegankelijk worden, inclusief een openbare horecavoorziening in de Salmhuisjes. Der­gelijke privaat-publieke plekken vergroten de maatschappelijke verblijfskwaliteit in de stad. Hoewel de gemeente deze ontwikkeling door complexe beheer-en eigendomskwesties nog als een uitdaging ziet, adviseert de jury de overheid om constructief mee te denken over dit initiatief. Het openstellen van deze locaties levert een waardevolle bijdrage aan de publieke ruimte en creëert een positieve wisselwerking tussen de stad en het park.”

Méér dan een dierentuin

ARTIS heeft een arboretum, kunstcollectie, 4 musea, een groot aantal rijksmonumenten én is een podium voor debat. De organisatie werkt al jaren aan vernieuwing en transformatie als gevolg van veranderingen in de maatschappij. Dit resulteert in grotere, natuurlijkere dierenverblijven en nieuwe accenten op educatie, soortbehoud en biodiversiteit. Om al die ontwikkelingen in samenhang en continuïteit te realiseren, werkt ARTIS vanuit een ruimtelijk masterplan tot 2030 (en daarna) opgesteld door H+N+S in 2020. Sindsdien maakte H+N+S plannen voor de aanpassing van het Artisplein, de transformatie van Duivenhuis en Moeflonstal, en de vernieuwing van het Entreegebied en van de Achtertuin met onder meer het nieuwe Salmplein. Zo ontstaat stap voor stap een toekomstbestendig ARTIS.

Ook cruciaal in het werken aan kwaliteit is de eigen kwaliteitscommissie die als 'interne welstand' adviseert over alle projecten in ARTIS. Deze commissie bestaat op dit moment naast Hank van Tilborg namens H+N+S landschapsarchitecten uit: Gus Tielens, korth tielens architecten B.V. (architect), Marinke Steenhuis, SteenhuisMeurs (cultuurhistorica), Mark de Jong, voorheen: Kossmanndejong (tentoonstellingsarchitect), David Snellenberg, Hello Communications (expert merkbeleving, visuele identiteit & communicatie).