Beeldverhaal Geothermie en Drinkwater

Aanleiding

Deventer staat voor twee urgente maatschappelijke opgaven. De vraag naar drinkwater neemt toe door klimaatverandering en bevolkingsgroei, terwijl tegelijkertijd duurzame warmtebronnen nodig zijn om de gebouwde omgeving aardgasvrij te maken. Beide maken gebruik van de ondergrond en lijken daardoor met elkaar te concurreren. Dit onderzoek verkent hoe de beschikbare ruimte efficiënter kan worden benut. Niet door één functie uit te sluiten, maar door beter inzicht te krijgen in de ruimtelijke samenhang, risico's en mogelijkheden van beide systemen.

Strategie

De ondergrond is geen lege ruimte, maar een gelaagd systeem waarin verschillende functies naast elkaar kunnen bestaan. Dat vraagt om een andere manier van kijken. Niet vanuit tweedimensionale beschermingszones, maar vanuit een driedimensionale inrichting van de ondergrond én een langetermijnperspectief waarin toekomstige ruimteclaims worden meegenomen. Door drinkwaterwinning en geothermie gezamenlijk te beschouwen ontstaat ruimte voor beide opgaven, terwijl de kwaliteit van de drinkwatervoorraad beschermd blijft.

Uitwerking

De ruimtelijke puzzel

Het onderzoek brengt de ondergrond van Deventer in kaart als één samenhangend systeem. Daarbij zijn de bodemopbouw, grondwaterstromen, bestaande en toekomstige drinkwaterwinningen, geothermische potenties en de warmtevraag in de stad samengebracht. Door deze lagen te combineren ontstaat een ruimtelijke afweging waarin kansen én conflicten zichtbaar worden. De analyse laat zien dat lage temperatuur geothermie kansrijk is, mits zorgvuldig rekening wordt gehouden met de ligging van drinkwaterwinningen en beschermingszones.

Vier principes voor slim scheiden

Het onderzoek vertaalt de analyse naar vier ontwerpprincipes. 1) Blijf met geothermieboringen buiten de beschermingscontouren van bestaande drinkwaterwinningen. 2) Zorg voor voldoende verticale afstand tussen drinkwater en geothermie. 3) Beperk onderlinge beïnvloeding door aanvullende technische maatregelen en monitoring. 4) En onderzoek toekomstige ruimteclaims voor drinkwater en geothermie in samenhang. Wanneer deze principes worden meegenomen is het goed mogelijk om ruimte te benutten voor zowel drinkwater als (lage temperatuur) geothermie.

Vervolg

De verkenning vormt een eerste stap naar een integrale ruimtelijke ordening van de ondergrond. Vervolgonderzoek is nodig om beschermingscontouren driedimensionaal uit te werken, de risico's van geothermie verder te onderbouwen en toekomstige ruimteclaims gezamenlijk te verkennen. Daarmee biedt het onderzoek niet alleen een handelingsperspectief voor Deventer, maar ook een aanpak die toepasbaar is in andere gebieden waar de energietransitie en drinkwatervoorziening om dezelfde ondergrondse ruimte vragen.