Groenblauwe Hoofdstructuur Deventer

Aanleiding

Een goed ontwikkelde Groenblauwe Hoofdstructuur vormt de ruggengraat van een gezonde, duurzame en toekomstbestendige leefomgeving. Het draagt bij aan een evenwichtige balans tussen de gebouwde en onbebouwde omgeving en zorgt voor cruciale ecologische verbindingen tussen stedelijke gebieden, dorpen en het omliggende landschap. Daarnaast spelen groen en water een belangrijke rol in het creëren van een klimaatrobuust watersysteem, het tegengaan van hittestress en het bevorderen van de biodiversiteit.

Naast de ecologische en klimaatadaptieve functies biedt de Groenblauwe Hoofdstructuur ook belangrijke sociale en recreatieve meerwaarde. Groen en water zijn essentieel voor ontspanning, spelen, sporten en ontmoeten. Ze zijn belangrijk voor een actieve en gezonde leefstijl, versterken de sociale cohesie in wijken en dorpen en dragen bij aan het behoud van cultuurhistorische waarden.

Met de Groenblauwe Hoofdstructuur krijgt groen een steviger positie bij de integrale afweging van ruimtelijke ontwikkelingen, te beginnen met de omgevingsvisie. Via het omgevingsloket en ‘regels op de kaart’ is de informatie en doorwerking duidelijk voor alle initiatiefnemers.

Behoud en ontwikkeling

Het Omgevingsprogramma legt vast welke gebieden en structuren op dit moment tot de Groenblauwe Hoofdstructuur behoren, hoe deze dienen te worden beschermd, en/of onder welke voorwaarden ruimtelijke ontwikkelingen passend zijn.

De druk op de ruimte voor groen en water neemt namelijk steeds meer toe. Er is ruimte nodig voor verschillende opgaven, waaronder het bouwen van woningen, het creëren van nieuwe werkgebieden, de opwek van duurzame energie en ontwikkelingen in de landbouw. Ook het klimaatadaptief maken van de gemeente vraagt ruimte. Niet alleen in de stad zorgt deze stapeling van belangen voor een toenemende druk op de bestaande openbare ruimte bij inbreiding en uitbreiding; ook in de dorpen en het landelijk gebied wordt de druk op de ruimte steeds groter.

Omdat er altijd veranderingen in de openbare ruimte zullen komen, zijn er in het Omgevingsprogramma van de Groenblauwe Hoofdstructuur beoordelingscriteria opgenomen. Deze bieden helderheid over wat wel en wat niet mogelijk is ten aanzien van initiatieven die invloed hebben op de Groenblauwe Hoofdstructuur. Hierbij is rekening gehouden met meerdere schaalniveaus: van stedelijke ontwikkeling tot kleinschalige initiatieven.

Huidige Groenblauwe Hoofdstructuur

Na een uitgebreide inventarisatie van alle groenblauwe structuren is bovenstaande kaart tot stand gekomen: de huidige Groenblauwe Hoofdstructuur van de gemeente Deventer. Deze kaart geeft alle gebieden en structuren – groen en water – weer die op het schaalniveau van de gemeente van belang zijn.

Eerst is gekeken naar gebieden die formeel waren vastgelegd als groengebied, zoals natuurgebieden, landgoederen of parken. Deze zijn meteen opgenomen in de Groenblauwe Hoofdstructuur. Vervolgens zijn ook andere groentypen benoemd waarmee het kaartbeeld is uitgebreid, zoals plantsoenen, begraafplaatsen of landschap in de stad.

Voor alle onderscheidende groene en blauwe typen zijn factsheets gemaakt. Hierin wordt een kenschets van elk groenblauw type gegeven, wordt beschreven welke waarden deze in het grotere geheel heeft en wordt getoond hoe deze bijdraagt aan de grotere Groenblauwe Hoofdstructuur.

Het Deventer landschap

De Groenblauwe Hoofdstructuur komt voort uit het landschappelijke fundament van het Deventer landschap. Grofweg zijn er zes deelgebieden te onderscheiden die de identiteit van het landschap bepalen:

1. Het IJssellandschap: kenmerkend landschap met de rivier de IJssel, uiterwaarden met plassen, poelen en geulen, begrensd door dijken en kades.
2. Het stadslandschap: gesticht op een oeverwal ligt de historische stad Deventer, die vanuit daar richting het oosten is uitgebreid.
3. Het bekenlandschap: gebied met natuurlijke waterlopen zoals de Schipbeek of Dortherbeek die de structuur van de landschappelijke laagtes volgen.
4. Het weteringenlandschap: in het typische oost-west georiënteerde dekzand reliëf van enken en laagtes liggen gegraven weteringen, vaak de natuurlijke laagtes volgend, maar regelmatig het natuurlijke reliëf doorsnijdend.
5. De landgoederen, landerijen en natuurgebieden: in het buitengebied liggen de afwisselende landschappen van de landgoederen, met bossen, lanen, landerijen, traditionele boerderijen, kastelen, landhuizen en landschapsparken.
6. De ringen en radialen: kenmerkend voor het Deventer landschap zijn de kilometerslange lanen langs historische wegen op de flanken van de laagtes die als radialen vanuit het historische centrum naar buiten lopen.

Vastlegging in ruimtelijk beleid

De Groenblauwe Hoofdstructuur is via het Omgevingsloket ontsloten in het ruimtelijk beleid van de gemeente. Iedereen die initiatieven heeft in het gebied kan in één keer zien of en waar er overlap is met de GBHS. Ook is inzichtelijk gemaakt welke procedures en regels daaraan verbonden zijn. De publicatie in het Omgevingsloket is via de volgende link in te zien:

Publicatie Groenblauwe Hoofdstructuur in Omgevingsloket

Toekomstvisie voor de Groenblauwe Hoofdstructuur

De opgaven van deze tijd vragen om een visie op behoud, maar ook op de toekomstige ontwikkeling van de groene ruimte in Deventer. Er zijn veel kansen om de Groenblauwe Hoofdstructuur te versterken en uit te breiden. Er zijn specifieke ambities benoemd en deze liggen klaar in een aanvullend visiedocument. Deze is alleen nog niet formeel opgenomen in het Omgevingsprogramma.

Denk bijvoorbeeld aan de ‘sponswerking’. Daarbij is het natuurlijke systeem van de ondergrond leidend bij toekomstige ontwikkelingen en aanleiding om de identiteit van het landschap te versterken. Water wordt dan bovenstrooms langer vastgehouden in de natuurlijke laagtes en rondom de kwelgebieden. Of bijvoorbeeld het blijven bouwen aan een robuust en herkenbaar raamwerk van samenhangende groene structuren en gebieden. Dit geldt voor het verder ontwikkelen van de zone van het Zandweteringpark of het ontwikkelen van het IJsselfront als kwalitatieve doorlopende groene ruimte passend bij de Deventer identiteit.